Home| Zoeken| Guestbook| Links| FAQ
Dit Boek
› Auteur › Geschiedenis › Commentaar › Fragment
Deze site
› Inleiding › Index › Namen › Begrippen

I. Alexander Solzjenitsin - In de eerste cirkel

In 1945 werd Alexander Solzjenitsyn gearresteerd tijdens de gevechten om Koningsbergen, waaraan hij als commandant deelnam. Hij werd ervan beschuldigd in brieven aan zijn kennissen anti-sovjetideeën te hebben verkondigd, en werd veroodeeld tot acht jaar gevangenschap. In 1953 kwam hij vrij uit het dwangarbeiderkamp in Noord-Kazakstan, maar werd 'voor eeuwig' verbannen. In 1974 werd hij het land uitgezet. Sinds 1976 woonde hij in de Verenigde Staten. In 1999 keerde hij terug naar Rusland.

^ top

II. Geschiedenis

1962 Een dag van Ivan Denisovitsj verschijnt in het literaire tijdschrift Novy Mir, nadat Chroetsjov persoonlijk toestemming heeft gegeven voor de publikatie. Het nummer is binnen elf minuten uitverkocht. In 1963 komt het verhaal in boekvorm uit, uitgegeven door Sovjetski Pisatel in Moskou.
1966 Na de val van Chroetsjov in 1964 wordt er een lastercampagne tegen Solzjenitsyn op touw gezet. De drukkers van Novy Mir hebben de roman Kankerpaviljoen al gezet, maar de publikatie wordt verboden. In brieven aan de Schrijvresbond vraagt hij de roman toch te mogen publiceren, wat niet wordt toegestaan. Pas in 1968 zullen in Milaan, Londen, Frankfort en Parijs Russische edities van de roman worden uitgegeven.
1968 Solzjenitsyns tweede roman, In de eerste cirkel mag in de Sovjet-Unie niet worden uitgegeven. Hij verschijnt illegaal in Londen, Belgrado en Frankfort. In New York verschijnt een door Solzjenitsyn geautoriseerde uitgave.
1969 Solzjenitsynwordt uit de Schrijversbond gezet op grond van in het Westen verschenen boeken. In 1970 wordt hem de Nobelprijs voor literatuur toegekend.
1988 Novy Mir kondigt aan in 1989 werk van Solzjenitsyn te zullen publiceren. Vadim Medvedev, chef-ideoloog, berispt het tijdschrift. De boeken van Solzjenietsyn kunnen niet gepubliceerd worden omdat zijn werk 'lijnrecht in tegenspraak is met ons politieke systeem, onze geschiedenis, onze revolutie en Lenin.'

^ top

III. Commentaar

In de eerste cirkel bevat volgens Literatoernaja Gazeta 'kwaadardige laster van ons maatschappeijk systeem'. Het orgaan van de Schrijversbond beweert ook, dat het nu 'uitermate duidelijk is dat Alexander Solzjenitsyn volmaakt tevreden is met de rol, die tegenstanders van onze idee hem boebedeeld hebben en alleen maar bereid is protesten te laten horen van het allooi zoals vandaag gepubliceerd is'. In het redactioneel artikel insinueert Literatoernaja Gazeta dat Solzjenitsyn zijn literaire kwaliteiten heel goed aan het vaderland kon schenken, in plaats van aan diegenen die het slecht met ons land voorhebben, maar dat hij dat niet wilde.
Hans Björkegren, Alexander Solzjenitsyn: De Mens, 1972

Het geval Solzjenitsyn lijkt [...] erg veel op het geval Pasternak in 1958. In beide gevallen een beroemde, door de oppositionele intelligensia in Rusland hogelijk vereerde schrijver, wiens boeken, naar buiten gesmokkeld, in het Westen furore maken en in eigen land verboden zijn. (Niet officieel verboden, maar het praktische verschil is gering, ongegeer als dat tussen fusilleren en op de vlucht doodschieten: voor de overledenen maakt het weinig uit.)
Karel van het Reve, Het Parool, 1970

Uit een vergadering van de Schrijversbond in Moskou

Voorzitter:   'Uw spreektijd is om.'
Solzjenitsyn:   'Het gaat niet om spreektijd maar om het leven. [...] Men zegt dat men van het ene uiterste in het andere valt, maar dat betreft niet alleen mij. Men kan niet eindeloos de misdaden van Stalin verzwijgen en tegen de waarheid in gaan, want die misdaden troffen miljoenen mensen en zij eisen licht. Welke morele invloed heeft dit verdoezelen op de jeugd? De jeugd is niet stom, zij begrijpt. Ik ontken geen woord van mijn brief aan het schrijverscongres (mei 1967) waarin ik schreef: Ik weet dat ik mijn plicht als schrijver onder alle omstandigheden zal vervullen, en zulks met meer succes en meer gezag na mijn dood dan nu. Niemand zal de weg naar de waarheid kunnen versperren en ik ben bereid daarvoor te sterven. Ja, ik bereid te sterven en niet alleen maar om te worden uitgestoten va de Unie van Schrijvers. Stem maar. U bent de meererheid niet, maar vergeet niet dat de geschiedenis van de letterkunde zich voor de zitting van vandaag zal interesseren.'
Iemand uit de zaal: 'Waarom publiceert men uw werk in het buitenland?'
Solzjenitsyn:   'Geef eerst antwoord op de vraag, waarom men mijn boeken niet hier publiceert.'
Een partijsecretaris: 'U ontkent de leidende rol van de partij. Allen lopen met de partij in de pas, maar u niet.'
Nieuwe Rotterdamse Courant, 1969

^ top

IV. Fragment

'Over de heerschappij van de arbeidersklasse heb ik geen woord gezegd. Ik heb je een louter morele vraag gesteld, namelijk, of het doel de middelen rechtvaardigt of niet, en jij hebt geantwoord en jezelf bloot gegeven.'
  'Ik heb toch het persoonlijke terrein uitgesloten?'
  'En wat dan nog?' riep Sologdin bijna toonloos. 'De moraal verliest toch niet aan kracht als je die op veel voeten zet. Als jij zelf moordt of verraad pleegt - dat bedoel je toch - is dat een misdaad. Als daarentegen de enige en onfeilbare uit naam van het volk zo'n vijf tot 10 miljoen vermoordt, is dat dan wettig en moet dat begrepen worden als progressief?'