Home| Zoeken| Guestbook| Links| FAQ
Dit Boek
› Auteur › Geschiedenis › Commentaar › Fragment
Deze site
› Inleiding › Index › Namen › Begrippen

I. Gustave Flaubert - Madame Bovary

Gustave Flaubert zag zich door ziekte gedwongen zijn rechtenstudie af te breken. Hij had vanaf dat moent alle tijd zich aan de literatuur te wjden, waarin hij trachtte 'als God in zijn schepping, overal aanwezig, maar nergens zichtbaar' te zijn. Aan zijn grote roman Madame Bovary werkte hij vijf jaar. 'Madame Bovary, c'est moi.' Zijn vriendinnen hield hij op afstand om zijn literaire arbeid niet te schaden. Gekweld door geldzorgen stierf Flaubert in 1880, waarschijnlijk aan syfylis.

^ top

II. Geschiedenis

1857 Madame Bovary verscheen in zes afleveringen in het tijdschrift Revue de Paris. De justitie ruikt onraad als de uitgever meldt bepaalde stukken van de tekst te hebben geschrapt. Volgens Flaubert bestaat de publikatie inmiddels nog slechts uit een reeks fragmenten van de oorspronkelijke tekst. De keizerlijke overheid gaat tot vervolging over. Tijdens het proces eist Flauberts advocaat niet alleen vrijspraak, maar ook een schadevergoeding.
1857 De auteur wordt vrijgesproken. Door de publiciteit rond het proces word Madame Bovary direct een bestseller.
1864 Madame Bovary en Salammbô worden op de kerkelijke Index geplaatst.
1954 In de Verenigde Staten plaatst de Nationale Organisatie voor Zedelijke Literatuur Madame Bovary op de zwarte lijst.
1960 De IDIL verbiedt de roman over 'het Franse vrouwtje uit de provincie dat door dweepzieke, romantische, onwaarachtige lectuur geestelijk geheel wordt ondermijnd' voor de Nederlandse katholieke lezer.

^ top

III. Commentaar

Acht dagen duurde het proces. Het requisitoir van de 'Advocat Imperial', Ernest Pinar, was niet mals. Zijn grieven richtten zich in de eerste plaats op de opzet van de roman: de naar liefde hunkerende vrouw van Dr. Charles Bovary,die de eentonigheid van het leven in de provincie niet kon dragen en zich in liefdesavonturen stortte. Buitendien echter constateere hij de volgende 'morele overtredingen": grove belediging van de rooms-katholieke kerk bij de beschrijving van de toediening van het Laatste Oliesel aan de stervende Emma Bovary, [...], Het toneel tussen Madame Bovary en haar minnaar Rodolphe, de verheelrijking van de echtbreui, [...] het rendez-voeus in de kathedraal, de scène in het huurrijtug met zijn gesloten gordijntjes, enz.
L.A., Algemeen Handelsblad,1960

Het vonnis was in zover curieus, dat er weliswaar in werd gezegd dat verscheidene passages in het boek een strenge blaam verdienden, 'daar het immers de missie der letterkunde is de geesten te verrijken en de zeden te zuiveren in plaats van een beeld te schetsen van wantoestanden, welke in de maatschappij kunnen bestaan', maar dat Flaubert toch van rechtsvervolging werd ontslagen omdat zijn boek niet de indruk wekte, zoals andere boeken, te zijn geschreven met de uitsluitende bedoeling voldoening te schenken aan sensuele hartstochten en dingen belachelijk te maken, die door de eerbied van allen omringd dienen te zijn.
L.A., Algemeen Handelsblad, 1960

Uit overwegingen van goede smaak
  Ik verkeer trouwens in een somere toetstand. Die Bovary zit me tot hier. Wat heb ik er nu een spijt van dat ik het gepubliceerd heb! Iedereen raadt me aan een paar kleine wijzigingen aan te brengen, voorzichteheidshalve, uit overwegingen van goede smaak enz. Welnu, een dergelijke daad lijkt me ongelooflijk laf, want ik zie in eer en geweten niets afkeurenswaardig in mijn boek (en dat geredeneerd vanuit de meest strenge moraal) [...]
  En verder? de toekomst! Is het mogelijk iets onschuldigers te schrijven dan deze roma? Men neemt aanstoot aan een onpartijdige beschrijving. Wat te doen? eromheen draaien, grappen maken? nee! nee! duizendmaal nee!
  Ik heb met andere woorden veel zin mij in mijn provincie en mijn stilte terug te trekken, voorgoed, om daar door te gaan met schrijven, voor mezelf en voor mijzelf alleen. Ik zal er waarachtige en gepeperde boeken schrijven, dat verzeker ik je! [...] Ik ben deze winter erg achteruit gegaan, een jaar geleden was ik meer waard. Ik voel me net een prostituée.
Gustave Flauber in een brief aan Frédéric Baudry, 1857

^ top

IV. Fragment

De priester stond op en nam het kruisbeeld in zijn handen; nu rekte zij, als iemand die dorst heeft, haar hals, perste haar lippen op het lichaam van de Godmens en drukte er, met alle kracht die haar restte, de innigste liefdeskus op die zij ooit had gegeven. Vervolgens reciteerde ij het Misereatur en het Indulgentiam, doopte zijn rechterduim in de olie en begon haar te zalven: eerst de ogen, die zo hadden gehunkerd naar alle aardse pracht; daarna de vleugels van de neus, die zo had genoten van de zwoele briesjes en zoete geuren; dan de mond, die zich had geopend voor de leugen, die uit trots gezucht en in ontucht gekreund had; vervolgens de handen, die zich hadden onthaald op zachte strelingen; en tenslotte de voetzolen, die haar eens zo snel hadden gedragen naar de bevrediging van haar verlangens, en die nu geen stap meer zouden doen.