Home| Zoeken| Guestbook| Links| FAQ
Dit Boek
› Auteur › Geschiedenis › Commentaar › Fragment
Deze site
› Inleiding › Index › Namen › Begrippen

I. Alberto Moravia - De Onverschilligen

De journalist en schrijver Alberto Moravia moest tijdens de jaren van het fascistische regime in Italie zijn artikelen onder een pseudoniem publiceren vanwege de problemen die hij door zijn literaire werk met de regering kreeg. Om zo min mogelijk last te hebben van Mussolini's regering maakte hij reizen door Afrika, Azie, de Sovjetunie en de Verenigde Staten. Moravia is een van de belangrijkste, maar tevens een van de meest omstreden auteurs van Het naoorlogse Italie.

Link:
Alberto Moravia

^ top

II. Geschiedenis

1929 Gli indifferenti verschijnt en heeft veel succes. Daarna krijgt de roman evenals al het latere werk van Moravia tijdens het fascistische regime met de censuur te maken.
1952 Op 20 mei worden alle boeken van Moravia, waaronder zijn beroemde Lo Romono (1947, Vrouw van Rome), op de kerkelijke Index geplaatst vanwege hun obscene karakter.
1953 Het ASKB verbiedt in navolging van de Kerk De onverschilligen.

^ top

III. Commentaar

Nadat verschillende uitgevers dit boek geweigerd hadden, kwam ik ten slotte terecht bij uitgeverij Alpes, die onmiddellijk enthousiast was over de roman, maar de conditie stelde, dat ik de uitgave zeif bekostigde. Mijn vader kwam me te hulp en gaf me het geld ervoor. Ik was totaal onbekend en verwachtte niet het minste succes. Ik vertrok naar Zwitserland [...]. Bij mijn terugkeer hoorde ik, dat het boek een buitengewoon succes geoogst had, zowel wat de pers als wat de verkoop betrof. Na een paar aanvallen van de meest rechtse pers - waaronder een zeer hevige aanval van de broer van Mussolini - werd de roman, die de vijfde druk bereikt had, verboden. Of liever gezegd: werkelijk verboden werd hij niet, maar op officieuze wijze werd de uitgever afgeraden een zesde druk te brengen. Zo begonnen buiten mijn schuld [...] mijn betrekkingen met het fascisme al dadelijk slecht. Ze zouden in de loop der tijd steeds verergeren en de laatste jaren zelfs slecht worden.
Alberto Moravia, 1952

In De onverschilligen stelt Moravia de corruptie en zedeloosheid van de burgerij meedogenloos aan de kaak. Hij valt daarmee ook het fascistisch regime aan, dat in zijn streven naar sanita morale juist op die klasse steunde. Ofschoon het woord fascisme nergens valt, voelt de lezer intuïtief aan dat het niet alleen om een maatschappelijke maar ook om een politieke aanklacht gaat.
Frans van Dooren, NRC Handelsblad 1985

Wat Alberto Moravia betreft, deze auteur blijkt zelf ten zeerste verrast te zijn geweest. Hij verklaarde [...] bijzonder van de veroordeling onder de indruk te zijn. Het is dan ook een inderdaad ver gaande stap, door het H. Officie tegenover hem ondernomen. Deze stap werd gedaan, om ook andere schrijvers en waarlijk niet alleen in Italië, te waarschuwen tegen het kwaad, dat ze bedrijven. [...] Belangrijk ten deze is, dat het bij hem over een nog in leven zijnd schrijver gaat en het zal de moeite waard zijn te ervaren, welke invloed de harde waarschuwing op het verdere oeuvre van deze auteur hebben zal. In de redenen, waarmede de veroordeling omkleed werd, wordt erop gewezen, dat Moravia in zijn boeken een steeds grotere belangstelling voor onzedelijke en tegennatuurlijke verschijnselen aan de dag legt, die een morbide geest verraden.
Idil Tijdingen, 1952

De fascistische censuur in Italië
Ik reisde met het idee voor ogen om aan de ondraaglijke atmosfeer van het fascisme te ontkomen naar China en bleef zes maanden weg. In Italië keek iedereen mij nu kwaad aan; ik werd er als een uitgesproken anti-fascist beschouwd, hoewel mijn anti-fascisme in wezen hierop neerkwam, dat ik met het fascisme in mijn boeken geen rekening hield en dat ik schreef alsof ik leefde onder een democratische regering.
  In deze tijd ontstond La mascheram, de roman over een denkbeeldige dictator van een denkbeeldig Zuidamerikaans rijk. De drukproeven werden aan de censuur onderworpen, de minister gaf het aan Mussolini zelf. Deze las het boek. Bijna dadelijk daarop werden de proeven in beslag genomen en tegelijkertijd werd de kranten verboden erover te reppen.
Alberto Moravia, 1952

^ top

IV. Fragment

Een ogenblik zat ze zo onbeweeglijk, met haar ogen naar de grond. 'Nu begint er werkelijk een nieuw leven,' dacht ze ten slotte, ze hief haar hoofd op, en het was of die rustige, nietsvermoedende kamer, die oude, domme gewoontes een levende, bijna menselijke aanwezigheid vormden, iets duidelijk omlijnds, dat ze nu op een ongehoorde manier ging verraden. 'Binnenkort... nemen we afscheid, voorgoed,' zei ze tegen zichzelf, met een droevige, zenuwachtige vreugde, en wuifde van haar bed af de dingen toe, als van een uitvarend schip. Wilde, onbestemde, dreigende fantasieen gingen door haar hoofd, een noodlotsketen scheen de gebeurtenissen te verbinden. 'Is dat niet vreemd?' dacht ze, 'morgen zal ik me aan Leo geven en een nieuw leven beginnen, en morgen is de dag waarop ik geboren ben;' Ze dacht aan haar moeder: 'En het is met jouw man, mama, met jouw man dat ik dat zal doen.' Ook dit verwerpelijke gegeven, de rivaliteit met haar moeder, was haar naar de zin. Alles moest gemeen, laag, smerig zijn, zonder liefde of sympathie, niets dan doem en ondergang: 'Een onhoudbaar schandaal van mijn leven maken,' dacht ze, 'mezelf kapot maken, eens voor al...'
Alberto Moravia, De Onverschilligen1929