Home| Zoeken| Guestbook| Links| FAQ
Deze site
» Inleiding › Index › Namen › Begrippen

Inleiding

Boeken hebben door de eeuwen heen een grote bedreiging gevormd voor staatshoofden en kerken. Pausen, dictators, puriteinen hebben allemaal om verschillende redenen een banvloek uitgesproken over het geschreven woord.

Boeken worden verboden omdat zij in strijd zijn met de heersende 'morele of politieke moraal'. Grootste verbieders zijn dan ook de hoeders hiervan: kerken en dictatoriale regimes, of hieraan gelieerde organisaties.

De grootste verbieder was de Rooms Katholieke kerk. Zij verbood alles wat tegen haar leer indruiste en liet 'ketters' verbranden. Galileo Galilei wist dit te ontlopen door zijn stelling dat de aarde om de zon draait te herroepen ten overstaan van de inquisitie. Dat hij bij het verlaten van de rechtzaal fluisterde "En toch draait zij!" pleit voor hem. Pas in 1997 gaf de Paus toe dat de kerk in deze kwestie niet juist gehandeld had. In Europa 'adviseerden' diverse instanties over het al of niet geschikt zijn van bepaalde lectuur, en namen de vrijheid de boeken die dat niet waren 'verboden' te verklaren.

De laatste grote boekvernietiging die in Europa plaatsvond was in 1933. De nationaal - socialisten van Hitlers' Duitsland verbranden al het werk van degenen die in hun ogen joden, pacifisten, communist, intellectueel of ontaard kunstenaar was. Gevolg was dat elk meesterwerk van de Duitstalige literatuur op de brandstapel terechtkwam. Een nazi zei: "Wanneer ik het woord cultuur hoor, trek ik mijn revolver."

Recentelijk nog werd The Satanic Verses van Salman Rushdie verboden. Sterker nog: er werd een fatwah over de schrijver uitgesproken. Hij zou in alle toonaarden verraad plegen aan de koran, en zich schuldig gemaakt hebben aan belediging van de profeet. Vanaf het moment dat het boek verscheen (1988) leefde de schrijver ondergedoken. Pas in september 1998 herriep de Iraanse religieuse leiding de doodstraf voor Salman Rushdie.

Een geschiedenis van Het Verboden Boek is aldus ook een geschiedenis van de moraal: het geeft ons een goed inzicht in hoe men door de eeuwen heen tegen bepaalde zaken als vrijheid van meningsuiting, godsdienst en sexualiteit aankeek, of hoe men begrippen als subversief, obsceen of amoreel interpreteerde.

Het is soms een treurige, soms een lachwekkende geschiedenis: Simon Vestdijk verstopte zijn boek in een kippenhok, , Erich Kästner moest toezien hoe zijn werk in vlammen opging, Robert Musil is zijn manuscripten tijdens de publieke boekverbranding kwijtgeraakt, enkele Amerikaanse bibliotheken verboden het dagboek van Anne Frank omdat ze te expliciet over menstruatie schreef, en Salman Rushdie werd jarenlang met de dood bedreigd.

Op deze site is bijeengebracht een veertigtal 'Verboden Boeken'. Enkelen daarvan zullen een verrassing zijn zoals De zoon van Dik Trom, of de Odyssee. Anderen zullen weer op veel begrip voor een publikatie-verbod mogen rekenen, zoals Mein Kampf.

Om te beginnen is er een lijst van verboden boeken. Elke titel is een link die naar de pagina over dat boek voert. Hierin zijn opgenomen een korte biografie van de auteur, een korte beschrijving van de verbodsgeschiedenis, enkele commentaren op het verbod, en een kort fragment. Ook zijn er links naar een of meerdere sites over de desbetreffende auteur aangelegd, indien aanwezig.

Enkele termen die betrekking hebben op de verbods geschiedenis worden op een aparte pagina besproken.

Aanvullingen, commentaar, verbeteringen, etc. zijn natuurlijk altijd welkom. Laat een bericht achter in het Gastenboek.

Copyright berust bij de Bijenkorf bv.
De oorspronkelijke samenstellers zijn: C.J. Aarts en Mizzi van der Pluijm.

Uitgave Magazijn De Bijenkorf bv, Amsterdam
Productie Uitgeverij C.J. Aarts, Amsterdam
Vertaling van nog niet eerder vertaalde citaten Gerrit de Blaauw